Atherogenic Index of Plasma and Its Relationship with Acute Pancreatitis Severity: A Retrospective Cohort Study

INTRODUCTION: Acute pancreatitis (AP) varies in severity, making early identification of severe acute pancreatitis (SAP) essential. As lipid imbalance has been in-creasingly linked to inflammatory activation, the Atherogenic Index of Plasma (AIP) has been proposed as a potential prognostic marker. This study evaluated the association between AIP and AP severity and assessed whether AIP independently predicts SAP.
METHODS: This retrospective cohort included 203 adult patients with acute pancreatitis. Classification of acute pancreatitis followed the Revised Atlanta Criteria. Demographic, laboratory, and lipid data were extracted from electronic records, and AIP was calculated using triglyceride and HDL-cholesterol values. Analyses included group comparisons, correlation testing, comprehensive ROC analyses, multivariable logistic regression, and a covariate-adjusted ROC.
RESULTS: Among 203 patients, 128 had MAP and 75 had SAP. SAP patients showed significantly higher WBC, glucose, creatinine, AST, ALT, and CRP levels (all p<0.001) and lower HDL-C (p=0.024). Mean AIP was higher in SAP (0.59±0.15 vs. 0.53±0.20; p=0.016) but demonstrated limited discrimination (AUC 0.575; cut-off 0.390; sensitivity 96.0%, specificity 22.7%). AIP was significant in unadjusted and WBC-adjusted models (p=0.023 and p=0.043, respectively), but not in the fully adjusted model including WBC and glucose (p=0.196). The covariate-adjusted ROC showed excellent accuracy (AUC 0.892; sensitivity 84.0%, specificity 79.7%).
DISCUSSION AND CONCLUSION: Although higher in severe cases, AIP did not independently predict severity. While insufficient alone, AIP may contribute supportive value when combined with inflammatory and metabolic markers.

Keywords: Acute pancreatitis, AIP, atherogenic index of plasma, HDL-cholesterol, severe acute pancreatitis, triglycerides

Aterojenik Plazma İndeksi ve Akut Pankreatit Şiddeti ile İlişkisi: Retrospektif Bir Kohort Çalışması

GİRİŞ ve AMAÇ: Akut pankreatit (AP) şiddet açısından geniş bir yelpazeye sahip olduğundan, şiddetli akut pankreatitin (şiddetli AP) erken dönemde belirlenmesi kritik öneme sahiptir. Lipid dengesizliğinin inflamatuar aktivasyonla ilişkisi giderek daha fazla ortaya kondukça, Plazma Aterojenik İndeksi (AİP) potansiyel bir prognostik belirteç olarak önerilmiştir. Bu çalışma, AİP ile AP şiddeti arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi ve AİP’nin şiddetli AP’yi bağımsız olarak öngörüp öngöremeyeceğini belirlemeyi amaçlamıştır.
YÖNTEM ve GEREÇLER: Bu retrospektif kohort çalışmasına akut pankreatitli 203 yetişkin hasta dahil edilmiştir. Akut pankreatit sınıflandırması Revize Atlanta Kriterleri’ne göre yapılmıştır. Demografik veriler ve laboratuvar sonuçları elektronik kayıtlardan elde edilmiştir. AİP, trigliserit ve HDL-kolesterol değerleri kullanılarak hesaplanmıştır. Analizler; grup karşılaştırmaları, korelasyon testleri, kapsamlı ROC analizleri, çok değişkenli lojistik regresyon ve kovaryant ayarlı ROC analizini içermiştir.
BULGULAR: 203 hastanın 128’inde MAP, 75’inde ise şiddetli AP vardı. Şiddetli AP hastalarında lökosit, glikoz, kreatinin, AST, ALT ve CRP düzeyleri anlamlı derecede yüksek (tümü p < 0.001), HDL-C düzeyi ise daha düşüktü (p = 0.024). Ortalama AİP şiddetli AP grubunda daha yüksekti (0.59 ± 0.15 vs. 0.53 ± 0.20; p = 0.016), ancak ayırt ediciliği sınırlıydı (AUC 0.575; cut-off 0.390; duyarlılık 96.0%, özgüllük 22.7%). AİP, ayarlanmamış modelde ve lökosit ile ayarlanmış modelde anlamlıydı (sırasıyla p = 0.023 ve p = 0.043), ancak lökosit ve glikozun birlikte dahil edildiği tam ayarlı modelde anlamlılığını kaybetti (p = 0.196). Kovaryant ayarlı ROC mükemmel doğruluk gösterdi (AUC 0.892; duyarlılık 84.0%, özgüllük 79.7%).
TARTIŞMA ve SONUÇ: AİP, şiddetli olgularda daha yüksek olmakla birlikte hastalık şiddetini bağımsız olarak öngörememiştir. Tek başına yetersiz olmakla birlikte, inflamatuar ve metabolik belirteçlerle birlikte kullanıldığında destekleyici değer sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler: Akut pankreatit, şiddetli akut pankreatit, aterojenik plazma indeksi, AİP, trigliserit, HDL-kolesterol